Sathi Kaplama Yol

Sathi Kaplama Nedir?

Sathi kaplama, yol yüzeyine bitümlü bir bağlayıcı püskürtülüp hemen ardından üzerine tek boyutlu mıcır serilerek yapılan bir yüzey kaplama yöntemidir. Mıcır silindirle bağlayıcıya gömülür; ortaya su geçirmeyen, pürüzlü ve kaymaya karşı dirençli bir aşınma tabakası çıkar. Bitümlü yüzey kaplama veya mıcırlı kaplama olarak da bilinir.

Sathi kaplama iki amaçla kullanılır. Yeni yapılan yollarda, hazırlanmış granüler temelin üzerine son kaplama olarak uygulanır. Mevcut yollarda ise yaşlanmış, çatlamış veya parlamış yüzeyi yenilemek, suyu dışarıda tutmak ve yolun ömrünü uzatmak için bakım amaçlı yapılır.

Türkiye’de Karayolları Genel Müdürlüğü, il özel idareleri ve belediyeler tarafından özellikle şehirlerarası, kırsal ve düşük-orta trafikli yollarda yaygın olarak kullanılır.

Tek Tabaka ve Çift Tabaka Sathi Kaplama

Tek tabaka sathi kaplama, bir kat bağlayıcı ve bir kat mıcırdan oluşur. Mevcut kaplamanın yüzeyini yenilemek ve su yalıtımı sağlamak için kullanılan en yaygın bakım uygulamasıdır.

Çift tabaka sathi kaplama, işlemin iki kez tekrarlanmasıyla yapılır. Önce daha iri mıcırla birinci tabaka, ardından daha ince mıcırla ikinci tabaka serilir. İnce mıcır, iri mıcırların arasını doldurarak daha sıkı ve dayanıklı bir yüzey oluşturur. Yeni yolların ilk kaplamasında ve trafiğin daha yoğun olduğu kesimlerde tercih edilir.

Mıcır boyutları, bağlayıcı türü ve uygulama miktarları idarenin teknik şartnamesine göre belirlenir.

Sathi Kaplama Nasıl Yapılır?

1. Yüzey hazırlığı

Mevcut yollarda çukurlar onarılır, çatlaklar doldurulur ve bozuk kesimler düzeltilir. Yüzey tozdan ve gevşek malzemeden temizlenir; toz ve kir, bağlayıcının yüzeye tutunmasını engeller. Yeni yollarda ise sıkıştırılmış granüler temelin üzerine önce astar uygulanır. Astar, temelin üst kısmına nüfuz ederek tozu bağlar ve kaplamanın temele tutunmasını sağlar.

2. Bağlayıcının püskürtülmesi

Asfalt distribütörü, bağlayıcıyı yol yüzeyine belirlenen miktarda ve eşit dağılımla püskürtür. Bağlayıcı olarak şartnameye göre sıcak bitüm veya bitüm emülsiyonu kullanılır. Bu aşama sathi kaplamanın kalitesini doğrudan belirler. Bağlayıcı az olursa mıcır tutunmaz ve trafikle birlikte kopar. Fazla olursa bitüm yüzeye çıkar, yol kayganlaşır ve yazın yumuşar. Bu yüzden metrekareye düşen miktarı araç hızından bağımsız olarak sabit tutan oransal asfalt distribütörleri tercih edilir.

3. Mıcırın serilmesi

Mıcır, bağlayıcı püskürtüldükten hemen sonra serilir. Sıcak bitüm soğumadan, emülsiyon ise kırılmadan mıcırın yüzeye ulaşması gerekir. Mıcır serici, mıcırı tek tabaka hâlinde ve boşluk bırakmadan dağıtır. Kullanılan mıcırın temiz, tozsuz ve kübik olması önemlidir; tozlu veya ıslak mıcır bağlayıcıya iyi tutunmaz.

4. Silindirleme

Mıcır, silindirle bağlayıcıya gömülür. Sathi kaplamada genellikle lastik tekerlekli (pnömatik) silindir kullanılır; lastikler mıcırı kırmadan bağlayıcıya bastırır. Titreşimli silindir, mıcırı kırabileceği için tercih edilmez. Silindirleme, mıcır serildikten hemen sonra başlamalıdır.

5. Süpürme ve trafiğe açma

Bağlayıcı yeterince sertleştikten sonra, tutunmamış gevşek mıcırlar yol süpürgesiyle toplanır. Gevşek mıcır, araçların camlarına ve boyalarına zarar verebilir. Yol, ilk günlerde hız sınırlamasıyla trafiğe açılır; düşük hızda geçen araçlar mıcırın yerine oturmasına yardımcı olur. Son olarak yol çizgileri ve işaretlemeler yapılır.

Sathi Kaplama Uygulama Koşulları

Sathi kaplama hava koşullarına duyarlı bir uygulamadır. Bu nedenle Türkiye’de genellikle ilkbahar sonu ile sonbahar başı arasındaki sıcak ve kuru dönemde yapılır.

• Hava sıcaklığı: Düşük sıcaklıkta bağlayıcı hızla soğur ve mıcır tutunmaz. Uygulama için gerekli asgari sıcaklık şartnamede belirtilir.
• Yağış: Yağmurlu havada veya ıslak yüzeyde uygulama yapılmaz. Uygulamadan hemen sonra gelen yağmur da emülsiyonun kırılmasını geciktirerek mıcır kaybına yol açabilir.
• Yüzey: Yüzey kuru, temiz ve tozsuz olmalıdır.
• Ekip ve ekipman uyumu: Distribütör, mıcır serici ve silindirler birbirini yakından takip etmelidir. Aralarındaki mesafe açıldıkça mıcırın tutunma kalitesi düşer.

Sathi Kaplama Avantajları ve Sınırları

Avantajları: Sıcak asfalta göre çok daha düşük maliyetlidir ve daha az malzeme kullanır. Hızlı uygulanır; yol kısa sürede yeniden trafiğe açılır. Yüzeyi su geçirmez hâle getirerek alttaki tabakaları korur. Pürüzlü yüzeyi sayesinde özellikle ıslak havada iyi bir kayma direnci sağlar. Mevcut bir yolu, bütçeyi zorlamadan uzun yıllar hizmette tutmanın en etkili yollarından biridir.

Sınırları: Sıcak asfalta göre daha kısa ömürlüdür ve belirli aralıklarla yenilenmesi gerekir. Yüzeyi pürüzlü olduğu için sürüş konforu ve yuvarlanma gürültüsü açısından sıcak asfalt kadar iyi değildir. Ağır ve yoğun trafikli yollara, sık fren ve dönüş yapılan kavşaklara uygun değildir. Ayrıca yolun taşıma gücünü artırmaz; temeli bozulmuş bir yolu düzeltmez, yalnızca yüzeyini korur.

Sathi Kaplama ve Sıcak Asfalt Farkı

İki yöntem birbirinin alternatifi olmaktan çok farklı ihtiyaçlara cevap verir. Trafik hacmi, bütçe, yolun mevcut durumu ve beklenen ömür, hangi yöntemin seçileceğini belirler.

Sathi Kaplama Ekipmanları

Asfalt distribütörü: Bağlayıcıyı ısıtır, taşır ve yol yüzeyine belirlenen miktarda püskürtür. Sathi kaplamanın kalitesini en çok etkileyen makinedir. Vimpo VAD Serisi asfalt distribütörleri, 3.000 - 5.400 mm serim genişliği ve tam otomatik oransal kontrol seçenekleriyle sunulur.

Mıcır serici: Mıcırı bağlayıcının üzerine eşit ve tek tabaka hâlinde serer. Kendi yürür mıcır serici, kamyonlardan aldığı mıcırı geniş serim genişliğinde ve sabit miktarda dağıtır. Daha küçük ölçekli işler için kamyonun damperine takılan damtrak mıcır serici kullanılabilir.

Kombine Sathi Kaplama Aracı: Bağlayıcı püskürtme ve mıcır serme işlemlerini tek araçta birleştirir. Bağlayıcı ile mıcır arasındaki süre en aza indiği için tutunma kalitesi artar; ayrıca daha az araç ve personelle çalışılır. Vimpo Kombine Sathi Kaplama Aracı bu iş için tasarlanmıştır.

Silindir: Mıcırı bağlayıcıya gömer. Sathi kaplamada lastik tekerlekli silindirler tercih edilir.

Yol süpürgesi: Uygulamadan önce yüzeyi temizler, uygulamadan sonra gevşek mıcırları toplar. Bkz. asfalt yol süpürgesi.

Çatlak dolgu ve derz açma makineleri: Mevcut yollarda sathi kaplamadan önce çatlakların doldurulması, kaplamanın ömrünü uzatır. Bkz. derz açma makinesi ve çatlak dolgu makinesi.

Bitüm depolama ve taşıma: Bağlayıcının şantiyeye sıcak ve kesintisiz ulaştırılması için mobil bitüm tankları kullanılır. Emülsiyonla çalışan idareler ve firmalar ihtiyaç duydukları emülsiyonu bitüm emülsiyon tesisleriyle kendileri üretebilir.

Sathi Kaplama Maliyetini Etkileyen Faktörler

Sathi kaplamanın metrekare maliyeti tek bir rakamla ifade edilemez; projeden projeye ve yıldan yıla değişir. Maliyeti belirleyen başlıca faktörler şunlardır: tek veya çift tabaka uygulama, kullanılan bağlayıcının türü ve güncel bitüm fiyatları, mıcırın temin edildiği ocağın şantiyeye uzaklığı, yüzey hazırlığı için gereken onarımın kapsamı, işin büyüklüğü ve kullanılan ekipman. Doğru ayarlanmış bir distribütör, bağlayıcı israfını önleyerek toplam maliyeti doğrudan düşürür.

Sıkça Sorulan Sorular

Sathi kaplama ile asfalt aynı şey mi?

Hayır. İkisinde de bağlayıcı olarak bitüm kullanılır, ama uygulama farklıdır. Sathi kaplamada bağlayıcı yola püskürtülür ve üzerine mıcır serilir. Sıcak asfaltta ise bitüm ve agrega plentte karıştırılır, yola karışım olarak serilir. Halk arasında her ikisine de "asfalt" denmesi bu karışıklığa yol açar.

Sathi kaplama yolda neden mıcır sıçrar?

Yeni yapılan sathi kaplamada bağlayıcıya tam tutunmamış mıcırlar bir süre yüzeyde kalır. Bunlar süpürmeyle toplanır, ancak ilk günlerde araçların hızla geçmesi mıcır sıçramasına yol açabilir. Bu nedenle yeni kaplanan yollarda hız sınırlamasına uymak hem araçların korunması hem de kaplamanın oturması için önemlidir. Sürekli mıcır kaybı ise genellikle yetersiz bağlayıcı, tozlu mıcır veya soğuk havada yapılan uygulamadan kaynaklanır.

Sathi kaplama ne kadar dayanır?

Ömür; trafik yüküne, iklime, uygulama kalitesine ve tek veya çift tabaka yapılmasına göre değişir. Sathi kaplama, sıcak asfalta göre daha kısa ömürlüdür ve belirli aralıklarla yenilenerek yolun hizmet ömrü uzatılır. Düzgün dozajlanmış bağlayıcı ve temiz mıcırla yapılan uygulama, ömrü belirleyen en önemli etkendir.

Sathi kaplama hangi aylarda yapılır?

Sıcak ve kuru hava gerektirdiği için Türkiye’de genellikle ilkbahar sonu ile sonbahar başı arasında yapılır. Kesin uygulama koşulları idarenin teknik şartnamesinde belirtilir.

Sathi Kaplama Ekipmanları İçin Vimpo

Vimpo, 1997’den bu yana asfalt distribütörü, kendi yürür mıcır serici, Kombine Sathi Kaplama Aracı ve yol süpürgesi gibi sathi kaplama ekipmanları üretiyor. Projeniz için doğru ekipmanı seçmek üzere ekibimizle iletişime geçin.